← Kệ sách / Tâm lý học – hiểu mình
DG-04

Phi Lý Trí

Dan Ariely

Thí nghiệm vui chỉ ra những lỗi lặp lại khi bạn mua, chọn và quyết định.

5,0trên Shopee · 315 đánh giá · cập nhật 11/10/2026

Dễ đọc · 404 trang · ~8 giờ đọc

Vì sao nên đọc

Đặc biệt có ích khi

Bạn hay mua sắm bốc đồng, hay chốt giá theo cảm tính, hoặc thích đọc kiểu thí nghiệm vui để hiểu hành vi của mình.

Mẹo đọc

Sách 404 trang, mỗi chương là một thí nghiệm: đọc xong chương nào, thử tìm ngay một tình huống chi tiêu hay lựa chọn trong tuần của bạn đang giống thí nghiệm đó.

Cộng đồng nói gì

Người đọc kể sách dễ đọc với cả người chưa học kinh tế hay tâm lý, và giúp họ nhận ra mình không hợp lý như vẫn tưởng.

  • Đây là một cuốn sách tuyệt vời, mở mang tầm mắt. Sâu sắc, dễ đọc, và đem đến bằng chứng mới mẻ rằng có những lĩnh vực, những tình huống mà động lực vật chất lại hoạt động theo cách bất ngờ. Chúng ta là con người, với những phẩm chất có thể bị phá hủy khi có lợi ích kinh tế xen vào. Phải đọc!
    Nassim Nicholas Taleb · tác giả cuốn Thiên nga đen · lược dịch
  • Tinh quái mà sáng rõ… Predictably Irrational là một cuốn sách mang tính cách mạng hơn nhiều so với vẻ ngoài nhẹ nhàng của nó.
    New York Times Book Review · chuyên mục điểm sách của báo New York Times · lược dịch
  • Sáng tạo… Một lời kể dễ tiếp cận… Ariely là người kể chuyện rất giỏi… Giá như có nhiều nhà nghiên cứu viết được như thế này thì thế giới sẽ tốt đẹp hơn.
    Financial Times · báo kinh tế Financial Times · lược dịch
  • Sách hay lắm ạ, mới đọc được 1 chương nhưng rất thú vị.
    Độc giả trên Tiki
Xem thêm 5 chia sẻ của độc giả
  • Những tưởng chúng ta hành động một cách logic nhất, nhưng thật ra không phải vậy.
    Độc giả trên Tiki
  • Sách đọc hay. Nội dung về các thí nghiệm được làm để so sánh phản ứng của con người.
    Độc giả trên Tiki
  • Sách khá dễ đọc đối với người không biết về kinh tế học và tâm lý học như mình. Nội dung thú vị, giúp mường tượng được những cái phi lý có hệ thống của con người khi đưa ra quyết định, từ đó có thể giúp ta lựa chọn chính xác hơn.
    Độc giả trên Tiki
  • Mình được bạn mình recommend nên … đọc thử. Thật sự rất hay và cho mình hiểu hơn về các hành vi hàng ngày của con người. Những điều mình nghĩ là đúng. Hoá ra không đúng như mình tưởng. Cuốn sách cho mình thêm một cách nhìn nhận khá hay về cuộc sống!
    Độc giả trên Tiki
  • Nội dung cuốn sách rất thú vị, dù nói về những diễn giải tâm lý qua các thí nghiệm tưởng chừng khô khan nhưng lại rất lôi cuốn. Tác giả như nhìn thấu những nút thắt tâm lý và hành động rất phi lý của con người và diễn giải nó một cách mạch lạc và dễ hiểu tới mọi người đọc.
    Độc giả trên Tiki

Nguồn tổng hợp: Trích lời giới thiệu in trên sách (đăng trên IFA.com), New York Times Book Review (trích trên IFA.com), Financial Times (trích trên IFA.com), Tiki

Xem tóm tắt & ý chính →

Ý chính

  1. Khi được đưa ba lựa chọn, hãy nhận ra lựa chọn "mồi" được thêm vào để bạn chọn cái kia.
  2. Chữ "miễn phí" làm bạn đánh giá thấp cái giá thật. Hãy tự hỏi mình có thật sự cần món đó không.
  3. Ta quý đồ của mình hơn giá trị thật. Nhớ điều này khi định giá, bán đồ cũ, hay không nỡ bỏ thứ không dùng.
  4. Quyết định lúc đang bị kích thích cảm xúc dễ khác hẳn lúc bình tĩnh, nên đừng chốt việc quan trọng khi nóng.

Tóm tắt

Dan Ariely là giáo sư kinh tế học hành vi, từng làm việc tại MIT và Duke. Phi Lý Trí (tên gốc Predictably Irrational, 2008) kể lại các thí nghiệm của ông để chỉ ra rằng con người không quyết định "hợp lý" như kinh tế học truyền thống giả định. Điểm nhấn là chữ "có thể đoán trước": ta sai không ngẫu nhiên mà sai theo những mẫu hình lặp đi lặp lại.

Sách có khoảng 15 chương, mỗi chương xoay quanh một hiện tượng. Có chương nói về sức mạnh của sự so sánh: một lựa chọn thứ ba "mồi" khiến ta thích một lựa chọn kia hơn. Chương về giá cho thấy ta hay đánh giá giá trị theo con số vô tình thấy trước đó. Chương về "miễn phí" giải thích vì sao chữ này làm ta mất tỉnh táo. Ngoài ra có phần về chuẩn mực xã hội và chuẩn mực thị trường (trả tiền đôi khi làm giảm động lực), ảnh hưởng của cảm xúc lên quyết định, trì hoãn, hiệu ứng sở hữu (quý món đồ chỉ vì nó là của mình) và kỳ vọng. Văn phong hài hước, ví dụ gần đời thường nên rất dễ đọc.

Một điều cần biết: trong những năm gần đây, nhiều nghiên cứu của Ariely bị đặt dấu hỏi. Theo Wikipedia, một bài báo năm 2012 về thói gian lận đã bị rút sau khi phát hiện dữ liệu bị làm giả; Đại học Duke kết luận dữ liệu bị làm giả nhưng không có bằng chứng ông cố ý. Phi Lý Trí không bị rút khỏi lưu hành, nhưng bạn nên đọc nó như sách khai mở cách nghĩ, không phải kho bằng chứng đã được kiểm chứng đầy đủ. Một số người đọc Việt Nam cũng thấy sách thiếu danh mục tài liệu tham khảo.

Lưu ý: sản phẩm trên kệ là bộ gồm nhiều sách của Ariely, không chỉ riêng cuốn này.